Nếu tôi nhớ không nhầm thì lần trước tiên, bọn trẻ em 9,10 tuổi chúng tôi
được nghe kể chuyện nhiều về Liên Xô, được tập nhiều điệu múa, bài hát của Liên
Xô là trong Tháng hữu hảo Việt - Trung - Xô (tháng 1/1954), khi chiến cuộc Đông
- Xuân 1953 - 1954 đang diễn ra, quân và dân cả nước phải tập kết sức người, sức
của để tiến tới tổng phản công, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược và can thiệp của Mỹ.
Xem thêm: định cư mỹ được mang bao nhiêu tiền
 |
| Tác phẩm Thép đã tôi thế đấy |
Đây là dịp thuận tiện để quần chúng ta miêu tả tình kết đoàn, hữu nghị với
quần chúng hai nước bạn lớn đã và đang tăng viện trợ giúp Việt Nam đánh thắng
quân xâm lược.
Tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy”, tác phẩm ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều độc
giả tại Việt Nam.
Trong tháng hữu nghị này, các hình thức hoạt động được tổ chức rất đa dạng,
sinh động, nhất là ở các vùng tự do như Liên khu 4 hay trên các nẻo đường, bộ
đội, dân công tíu tít ra mặt trận. Hồi ấy cả nhà tôi theo cơ quan bố tôi từ Liên
khu 3 sơ tán vào thôn Chòm Bồi, xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, nằm
bên dòng sông Mã. Chiều tối, nhất là vào những đêm trăng sáng vằng vặc, chúng
tôi lại hớn hở ra sân đình để tập múa hát tập thể bài “Yêu hòa bình” và say sưa
hát các bài như “Nữ anh hùng Dôia”, “Dân Liên Xô vui hát trên đồng hoa”…
Qua bài
hát, tôi cảm thấy cuộc sống ở Liên Xô sao mà thăng bình, đẹp đẽ, sung sướng thế,
biết đến bao giờ thì nước ta mới được sống như vậy. Mấy buổi chiều, bố tôi từ cơ
quan trở về nhà cứ ngâm nga, tâm đắc với những bài thơ mà ông mới xọc.
Lựa lúc vắng người, tôi tò mò giở cuốn sổ tay của cha tôi ra xem thì thấy đó
là bài thơ “Đợi anh về” của Ximônốp (Liên Xô) và lời hai bài dân ca nổi tiếng
của Nam Tư (Bài ca người du kích, Cho đời tự do), xuất hiện trong cuộc đương đầu
chống phát xít Đức vừa qua, do thi sĩ Tố Hữu dịch. Càng lớn lên, tôi càng cảm
thụ được cái hay, làm rung động sâu sắc lòng người của “Đợi anh về”. Có thể nói,
bài thơ tuyệt vời của thi sĩ Xô Viết tài ba ấy cùng với “Truyện Kiều” của Nguyễn
Du, thơ Tố Hữu v.V… là những món ăn ý thức không thể thiếu được của lớp lớp
chàng trai Việt Nam trên đường ra trận “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, quyết
chiến, quyết thắng quân xâm lược Mỹ và bè lũ tay sai bán nước.
Xem thêm: định cư mỹ eb3
Những áng văn thơ ấy được cất trong ba lô hành trang của anh “quân nhân Cụ
Hồ” hay của các bạn trẻ thanh niên xung phong, tiếp thêm sức mạnh vô giá cho họ
trên chiến trường. Đến giờ đọc lại “Đợi anh về”, chắc hẳn trong chúng ta chẳng
mấy ai không rung động, bởi lời thơ chan chứa tình cảm tình thực của người ra đi
chiến trường và đứa ở lại hậu phương:
"Em ơi đợi anh về/Đợi anh hoài em nhé/Mưa có rơi dầm dề/Ngày có buồn lê
thê/Em ơi em, cứ đợi./Dù tuyết rơi gió nổi/Dù nắng cháy em ơi/Bạn cũ có quên
rồi/Đợi anh về, em nhé!
Vào thời kỳ cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lăng, nhất là từ
khi hòa bình lập lại (7/1954), trên miền Bắc thân thương xuất hiện càng ngày
càng nhiều các tác phẩm văn chương, nghệ thuật của Liên Xô, góp phần đem lại một
dung mạo mới, một sắc thái mới phong phú cho đời sống tinh thần của từng lớp
chúng ta. Tôi còn nhớ đầu những năm 60 của thế kỷ 20, tuổi trẻ học sinh Trường
phổ biến cấp 3 Biên Hòa (Hà Nam) chúng tôi rất nô nức được xem các bộ phim tâm
lý xã hội nức danh của Liên Xô phản ảnh hiện thực sâu sắc và thấm đậm chủ nghĩa
nhân văn cao cả như: Người thứ 41, Bài ca người lính, Khi đàn sếu bay qua, Phục
sinh, Sông Đông êm ả, Đất vỡ hoang… Cũng trong thời kì nói trên, chúng tôi còn
say sưa chép vào sổ tay rồi cùng nhau tập hát những ca khúc trữ tình, cách mạng
mang đậm “tính cách Nga” như: Chiều ngoại ô Mátxcơva, Đôi bờ, Cachiusa, Bài ca
thời thanh niên sôi nổi, Cây bạch dương…
Những bài hát này mới lạ về lời và đẹp về giai điệu. Hình ảnh cô thôn nữ nước
Nga Xô Viết trong ca khúc “Cachiusa” (lời: Mikhain Vaxiliépvích Ixacốpxki; nhạc:
Mátvây Blantơ) đứng bên sông Ugơra bờ cao dốc đứng, nơi đây đang là mùa đào, lê,
táo nở hoa ngào ngạt hương đã trở nên thân yêu, gần gụi với triệu triệu cô gái,
chàng trai Việt Nam. Cô nhất mực chung thủy chờ bồ đang đương đầu với quân phát
xít Đức. Còn trong ca khúc “Đôi bờ” (lời: G.Mikhailôvích Pôdennia; nhạc: An
đờrây Ycốplevích Étxpai), tình yêu đôi lứa được thể hiện trong sự chia ly và
khắc khoải chờ. Cô gái Nga giữ trọn niềm tin với ý trung nhân, một chiến sĩ
trong đội cảm tử sống chết với kẻ thù để bảo vệ nhà máy nước của thị thành Cảng
Ôđétxa. Anh đã ngã xuống cho thành thị sống mãi. Cô gái vẫn tiếp ra bờ sông, nơi
cô và anh thường hẹn hò để hoài tưởng anh, chờ hy vọng.
Đêm dần qua,
ánh ban mai đang lan tràn dâng tới/Trên bờ sông soi bóng em dài, xa xa phía chân
trời/Mình em riêng đằm thắm yêu anh, với niềm tin thiết tha…”, lời bài hát khiến
bao người xúc động...
Bên cạnh đó, các tác phẩm văn học Nga Xô Viết cũng tác động sâu sắc đến tâm
sự, tình cảm các đời người Việt Nam, mà trong đó phải kể đến các tiểu thuyết đặc
sắc như “Người mẹ” của Macxim Gorơki, “Thép đã tôi thế đấy” của Nhicalai
Oxtơrốpxki; “Đội cận vệ thanh niên” của Phađêép, "Một người chân chính” của
Bôrít Pôlêvôi, “Mùa gặt” của Nicôlaivêva , “Sông Đông êm ả”, “Đất vỡ hoang” của
Mikhaiin Sôlôkhốp, “Con đường đau khổ” của A. Tônxtôi,“Chiến tranh và hòa bình”
của L.Tônxtôi, “Tarát bunba” của Gôgôn, ”Cha và con” của Tuốcghênép, bút ký
"thời kì ủng hộ chúng ta” của Êrenbua, truyện ngắn “Bông hồng vàng” của
Pauxtốpxki; các tập thơ kiệt xuất của Puskin, Lécmantốp, Maiacốpxki;
Êxênhin…
Tôi muốn nhấn mạnh đến giá trị và ảnh hưởng khôn cùng to lớn của tiểu thuyết
“Thép đã tôi thế đấy” đối với bạn đọc nước ta. 80 năm qua, kể từ khi cuốn sách
ra đời (4/1932), các thế hệ trẻ Việt Nam đã thân thuộc với tác phẩm “gối đầu
giường” ấy. Lần trước hết tôi được đọc cuốn sách này, do Thép Mới và Huy Vân
dịch vào năm 1956, khi tôi đang học lớp 4 trường làng. Rồi đến khi học lớp 10,
năm 1962 (hệ giáo dục phổ biến 10 năm trước đây) và khi tốt nghiệp đại học
(1967) tôi đều đọc nó. Mỗi lần đọc trong một hoàn cảnh, thời khắc khác nhau,
nhưng tác phẩm đều đem đến cho tôi một niềm tin, một nghị lực mới. Ở Việt Nam
ta, biết bao con người như anh thương binh nặng, tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 307
lừng lẫy Phạm Hồng Sơn nhờ đọc “Thép đã tôi thế đấy” mà có thêm nghị lực phi
thường, làm nên việc lớn, bất chấp bệnh tật và số phận ngang trái của mình.
Xem thêm: Các bước xin visa du học úc
Trong “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” có 3 lần chị nhắc đến nhân vật Paven
Coócsaghin với câu nói nức tiếng: "Cái quý nhất của người ta là sự sống. Đời
người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, hối hận vì những năm
tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì kí vãng ti tiện và ươn hèn của
mình…”. Ngay lúc nằm dưới công sự, nghe tiếng giặc đào kiếm ở trên, cái chết
đang rình rập trong gang tấc, Đặng Thùy Trâm vẫn kiên cường, nhớ đến tấm gương
Paven để tự khích lệ mình trong cuộc tranh đấu ác liệt với kẻ thù. Rõ ràng là
“Thép đã tôi thế đấy” cũng như bao tác phẩm đỉnh cao về nội dung và giá trị nghệ
thuật khác đã đem lại khí giới ý thức sắc bén, nguồn khích lệ quý báu cho nhiều
người, giúp họ kiên cường, gan dạ vượt qua muôn ngàn khó khăn, trở lực, tiến lên
phía trước.
Khó có thể kể hết những ảnh hưởng to lớn và nhựa sống kỳ diệu của nền văn hóa
Nga Xô Viết thuộc nhiều thể loại văn học, âm nhạc, điện ảnh, hội họa… trên tổ
quốc Việt Nam ta trong gần một thế kỷ qua, kể từ khi cách mệnh Tháng Mười vĩ đại
thành công (7/11/1917). Chỉ biết rằng giá trị lâu bền của những tác phẩm đó đã
neo sâu, in đậm trong tâm hồn người Việt Nam, tiếp thêm sức mạnh, góp phần xây
dựng lối sống, cách sống cao đẹp, phục vụ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa,
hiện đại hóa tổ quốc, thực hành mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công
bằng, văn minhh
0 nhận xét:
Đăng nhận xét